Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir noktadır. Burada no. 1 tubos nasıl içilir gibi tüple korunan bir kutu ve romeo julieta no. 2 tekli gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar net ise yoğunluk o kadar yüksek sayılır ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Sonucu o anda yazmak gerekir, zira bellek çabucak silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak hatayı önler çünkü kalabalık ortamlarda hafif kokular çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece şiddeti gösterir. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve kriterleri baştan netleştirmek işin temeli olur. Kriter belli olunca her puro aynı terazide değerlendirilir böylece yorumlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle ölçmek yanıltıcıdır üstelik baştan acele edip sonuç çıkarmak kolay görülen bir hatadır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla yumuşak ve temiz gelir elbette bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. Tadımda no. 3 tubos benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. Orta bölümde aroma gücü sıklıkla zirveye yaklaşır ve notalar belirginleşir hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik kalır. Petit churchills neye benzer gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde ısı arttığından acımsı notalar baskın olabilir gerçekten ısınan yaprak asıl tadını ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not yazmak daha adil sonuç verir. Bölümlerin geçişi çoğu zaman keskin değildir, bu yüzden kabaca üçe ayırmak işinizi görür. Değişimleri yakalamak için nefes sıklığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık çekmek ısıyı artırır ve aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha net kılar her zaman sabit aydınlatma ve sessiz bir köşe seçilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu kişi için işe yarar bu durum değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı yapar. Bir belli belirsiz aromayı, beş de ağızda uzun süre kalan yoğun notayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas neye benzer gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda yer alır hem de sonradan okunduğunda hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Puanı yazmadan önce en az üç nefes yapmak şarttır diğer taraftan yarım puanlar vermek fazladan bir yük getirir. Skalayı her seferinde değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Ölçeğin ortası genellikle tercih edilen puandır, çünkü dengeli çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki puanlar yalnızca istisnai durumlarda verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın hızını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu yüzden yanış çizgisinin düzgün gitmesini de gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla ısınır, bu yüzden keskin notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık birikimi çok daha hızlıdır. Petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz yanma hızı de tadı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın gövdelerde çekiş daha yavaş akar ama notalar daha geç belirir hem de bu çabukluk tadın algılanma süresini daraltır. Tadımda regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir küllenme dengesizse yorum kısmına eklenmelidir. Serin duman tadı daha okunur kılar fakat şiddetini düşürmez tersine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara eklemek unutulmamalı. Farklı çaplarda iki ürünü aynı günde denerken önce dar çaplıyı sonra kalını içmek iyi olur. Bu şekilde yoğun tat ince olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki ara zamanı yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki yoldan gelir: damaktaki his ile burnun duyduğu aroma oysa ikisi karşılıklı besler fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak adına ikisini ayrı kaydetmek iyi olur bu fark ilk bakışta küçük görünse de sonuçları epey değiştirir. Nefesi ağızdan verirken burundan yavaşça bırakmak retrohale denemesidir mesela hafif bir nefes kokuyu çok geniş açar. Short churchills yoğunluğu nasıl benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku katmanını net verir ayrıca nezle halindeyken denenen değerlendirmeler sağlam olmaz. Short sports tadım notları gibi ince bir çubuk ise kuru tonu daha hızlı bırakır hızlı bir nefes de narin tonları siler. Yoğunluk dilde zayıf fakat koku tarafında belirgin olabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını önler. Acemi tadımcılar için önce burundan algılanan ipuçlarına bakmak işi basitleştirir. Zamanla dil tarafı de detay vermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf algılanır üstelik öğün aralarında tadım yapacaksanız bu ayrıntı daha da önem kazanır. Dolayısıyla her denemeden önce ılık su içmek yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü okunmasını sağlar. Wide churchills tadım notları gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir çünkü yorgun bir ağız en güçlü notayı dahi soluk hissettirir. Şekersiz kahve kakao tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır ayrıca buzlu sıvılar dili duyarsızlaştırır hem de tat hissini azaltır. Romeo y julieta puritos puro gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha temiz anlaşılır bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Yanındaki içeceği her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı korur nitekim tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan sert görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak doğru olmaz. Su ve kahve haricinde çay da düşünülebilir; asıl mesele seçimin sade olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca başlanan tadım çoğunlukla hatalı kalır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk ölçüsünde içim kısa sürdüğünden aroma dalgalanması daha az bir aralıkta yaşanır üstelik ilk izlenim bu ölçülerde hızla silinebilir. Bu yüzden başlangıç ile son çekişler arasındaki farkı yakalamak daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir böylece aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin ağırlığı daha fazladır. Romeo julieta 20 mini gibi mini ölçü ise sedir tonunu çabucak gösterip biter zira değişim uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek denemeden daha sağlam sonuç verir bu sebeple düzenli ve dengeli nefes önerilir. Teneke kutu aroması başlangıçtaki ilk izlenimi belirler dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil hemen bitince yapmak daha rahattır. Bunu ayrı kaydetmek yararlıdır. Boy küçüldükçe tat ayrıntısı daralır, ama güç hissi aynı kalabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini büyük boy notlarıyla birebir kıyaslamamak gerekir. Ayrı sayfa açmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir tadım aroma gücü konusunda kesin bir fikir vermez yani her tadım bir öncekinin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ve saat izlenimi etkiler bu alışkanlık birkaç denemeden sonra belirgin fayda verir. Dolayısıyla küçük bir not defteri açmak fayda sağlar aksi takdirde benzer notalar her seferinde yeniden keşfedilir. 20 aniversario tadım notları gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde sedir tonu değişiyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp göz atmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. Kalın gövdeli beşli kutu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum boşa emeğe yol açar. Tarih, puro adı ile not tabloya girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı sapmalar gösterir. Puanlar arasında iki puandan çok sapma çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta öz ifadeler uzun anlatımlardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre güçlü ahşap kokusu şeklinde bir kayıt yeterli olur. İleride bakıldığında anlaşılır kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, içimin damaktaki dokusunu tarif eder; yoğunluk de notaların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı yönde hareket etmek zorunda olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha dürüst bir yorum doğurur. El principe neye benzer gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını belirgin taşıyabilir mesela ağır bir içim sönük bir tatla gelebilir. La cabaña benzeri dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem notasını yüksek taşır kaldı ki ağır bir duman aromasız de kalabilir. Yani yumuşak dumanlı bir çubuk güçlü aroma sunabilir tersi durum de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk içinde yoğunluk farkı aramak hassas bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi sabır ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk izlenimini en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme şartları sabitlemekle başlar. Fazla kuru bir havada çubuk hızlı yanar ve baharatlı notalar abartılır bu nedenle oda koşullarını de kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli ortamda ise duman tıkanır hem de lezzet silikleşir sıcaklık de tütünün ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. Ahşap kutulu tok puro gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken ahşabın koruduğu nemi dikkate almak gerekir yoksa iki ayrı günde çıkan not farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. San cristobal magnífico puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım net okunur tadım anı seçerken bu etkeni hesaba katın. Havalandırma odadaki kokuları dağıtır, yoğun koku de koku duyusunu şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava veya koku çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en tutarlı yoldur. Havasız bir ortamda koku birikirse ikinci çubuğun aroması yanlış algılanabilir. Pencere aralığı sağlamak çoğu zaman işe yarar. Rüzgar fazla sertse yanış düzeni şaşar.